Jak dobrać manometr? Zakres, średnica, przyłącze i wypełnienie – praktyczny poradnik

Manometr to jeden z najprostszych, a jednocześnie najważniejszych przyrządów w każdej instalacji ciśnieniowej. Pokazuje, czy pompa pracuje prawidłowo, czy filtr nie jest zapchany i czy ciśnienie nie przekracza bezpiecznego poziomu. Jak dobrać manometr, żeby wskazania były czytelne, a urządzenie służyło latami? W praktyce wystarczy odpowiedzieć na kilka pytań: jakie ciśnienie będzie mierzone, w jakich warunkach pracuje instalacja, gdzie manometr zostanie zamontowany i jakie przyłącze ma punkt pomiarowy.

Do czego służy manometr i gdzie się go stosuje?

Manometr mierzy ciśnienie cieczy lub gazu i pokazuje je na tarczy ze wskazówką. W najpopularniejszych konstrukcjach elementem pomiarowym jest rurka Bourdona, która pod wpływem ciśnienia lekko się odkształca, a mechanizm przenosi ten ruch na wskazówkę.

Manometry montuje się m.in. w:

• instalacjach wodnych i hydroforowych,
• układach z pompami wysokociśnieniowymi, np. w myjniach samochodowych,
• stacjach uzdatniania wody i układach filtracji,
• instalacjach sprężonego powietrza i gazów technicznych,
• maszynach i urządzeniach przemysłowych.

Zakres pomiarowy manometru – jak go dobrać?

To najważniejszy parametr. Zakres manometru powinien być wyraźnie wyższy od ciśnienia roboczego. Przyjmuje się, że przy ciśnieniu stałym wskazówka powinna pracować w granicach do ok. 3/4 skali, a przy ciśnieniu zmiennym lub pulsującym – do ok. 2/3 skali. Dzięki temu odczyt jest dokładniejszy, a mechanizm nie pracuje stale na granicy swoich możliwości.

Przykładowo:

• dla instalacji wodnej pracującej przy ok. 3–4 bar dobrym wyborem będzie manometr 0–6 bar,
• dla hydroforu lub instalacji do ok. 6–7 bar – manometr 0–10 bar,
• dla pompy wysokociśnieniowej w myjni, pracującej przy ok. 100–150 bar – manometr 0–250 bar.

Osobną grupę stanowią manometry podciśnieniowe (wakuometry) o zakresie -1…0 bar oraz manometry z zakresem -1…+5 bar, które mierzą zarówno podciśnienie, jak i nadciśnienie. Do bardzo niskich ciśnień gazów – rzędu kilku lub kilkudziesięciu kPa – stosuje się natomiast manometry puszkowe, np. WIKA 612.20.

Manometr glicerynowy czy suchy?

Manometry suche, np. WIKA 111.10 i 111.12, sprawdzają się tam, gdzie ciśnienie jest stabilne, a urządzenie nie jest narażone na drgania. To ekonomiczne rozwiązanie do typowych instalacji wodnych, grzewczych i pneumatycznych.

Manometr glicerynowy (z wypełnieniem) ma obudowę wypełnioną cieczą, która tłumi drgania wskazówki i chroni mechanizm. Warto go wybrać wszędzie tam, gdzie występują pulsacje ciśnienia i wibracje – przede wszystkim przy pompach, sprężarkach i w myjniach bezdotykowych. Wskazówka nie „skacze”, odczyt jest stabilny, a mechanizm zużywa się wolniej. W trudniejszych warunkach, np. przy wilgoci i kontakcie z chemią, dobrze sprawdzają się manometry z wypełnieniem w obudowie ze stali nierdzewnej, takie jak WIKA 113.53.

Średnica tarczy – 50, 63 czy 100 mm?

Średnica wpływa przede wszystkim na czytelność. Manometry 50 mm i 63 mm są kompaktowe i pasują do pomp, reduktorów czy paneli, na których jest mało miejsca. Manometr 100 mm ma większą tarczę i dokładniejszą podziałkę, dlatego lepiej sprawdza się tam, gdzie odczyt wykonuje się z pewnej odległości – np. na rurociągu, zbiorniku albo w pomieszczeniu technicznym.

Przyłącze dolne czy tylne i jaki gwint?

Przyłącze dolne (radialne) stosuje się, gdy manometr jest wkręcany bezpośrednio w rurę lub trójnik i ma być widoczny z przodu. Przyłącze tylne (osiowe) przydaje się przy montażu w panelu lub obudowie urządzenia.

Równie ważny jest gwint. W manometrach 50 i 63 mm najczęściej spotyka się G 1/4 B lub M12 x 1,5, a w manometrach 100 mm – G 1/2 B lub M20 x 1,5. Przed zamówieniem warto sprawdzić gwint w punkcie pomiarowym, aby uniknąć dodatkowych redukcji.

Akcesoria – zawór manometryczny i kurek

Manometr warto montować przez zawór manometryczny lub kurek. Pozwala on odciąć manometr od instalacji, wymienić go bez spuszczania ciśnienia z całego układu, a przy okazji chroni urządzenie przed nagłymi skokami ciśnienia. W ofercie znajdziesz m.in. zawory manometryczne WIKA 910.11 oraz kurki dwu- i trójdrogowe w kategorii akcesoria pomiarowe.

Jeżeli ciśnienie ma być nie tylko odczytywane na miejscu, ale też przesyłane do sterownika, lepszym wyborem będą przetworniki ciśnienia z wyjściem 4–20 mA lub 0–10 V. Do automatycznego załączania i wyłączania urządzeń przy określonym ciśnieniu służą z kolei presostaty.

Manometr w myjni samochodowej

W myjni manometr pozwala szybko ocenić stan instalacji. Spadek ciśnienia na manometrze za pompą wysokociśnieniową może oznaczać zużyte uszczelnienia, zapchany filtr albo wytartą dyszę. Z kolei zbyt wysokie wskazanie sygnalizuje problem z zaworem regulacyjnym. Ze względu na pulsację ciśnienia po stronie wysokociśnieniowej najlepiej sprawdzają się tu manometry glicerynowe o zakresie 0–250 bar lub 0–400 bar, a po stronie zasilania wodą – manometry 0–6 lub 0–10 bar.

Jak dobrać manometr? Podsumowanie

Dobierając manometr, warto przejść przez kilka kroków:

• ustal ciśnienie robocze i wybierz zakres, w którym będzie ono na ok. 2/3–3/4 skali,
• przy pompach, wibracjach i pulsacji wybierz manometr glicerynowy,
• dopasuj średnicę tarczy do miejsca montażu i odległości odczytu,
• sprawdź rodzaj przyłącza (dolne lub tylne) i gwint,
• rozważ montaż przez zawór manometryczny lub kurek.

Pełny wybór manometrów WIKA – suchych, glicerynowych, podciśnieniowych i puszkowych – znajdziesz w kategorii manometry, a pozostałe urządzenia pomiarowe w dziale aparatura kontrolno-pomiarowa.

FAQ - najczęściej zadawane pytania

Jaki zakres manometru wybrać do hydroforu?

Domowe zestawy hydroforowe pracują zwykle w przedziale ok. 2–4 bar, dlatego najczęściej wybiera się manometr 0–6 bar. Przy wyższych nastawach lepiej sprawdzi się manometr 0–10 bar – ciśnienie robocze powinno mieścić się w środkowej części skali.

Czym różni się manometr glicerynowy od zwykłego?

Manometr glicerynowy ma obudowę wypełnioną cieczą, która tłumi drgania wskazówki i chroni mechanizm przed wibracjami oraz pulsacją ciśnienia. Zwykły, suchy manometr sprawdza się w instalacjach o stabilnym ciśnieniu.

Co oznacza przyłącze dolne i tylne?

Przy przyłączu dolnym króciec jest pod tarczą, a manometr wkręca się pionowo w instalację. Przy przyłączu tylnym króciec wychodzi z tyłu obudowy, co ułatwia montaż w panelach i obudowach urządzeń.

Do czego służy manometr puszkowy?

Manometr puszkowy mierzy bardzo niskie ciśnienia gazów, wyrażane zwykle w kPa lub mbar. Stosuje się go m.in. w instalacjach gazowych, wentylacyjnych i w aparaturze laboratoryjnej.

Czy manometr trzeba montować przez zawór?

Nie jest to obowiązkowe, ale zalecane. Zawór manometryczny lub kurek umożliwia wymianę manometru bez zatrzymywania całej instalacji i chroni go przed nagłymi skokami ciśnienia.